Radzenie sobie z trudnymi emocjami w konflikcie: gniew, frustracja i poczucie winy

Gniew, frustracja i poczucie winy – co naprawdę dzieje się w konflikcie?

Kiedy rozmawiam z kobietami po trudnych kłótniach, słyszę bardzo podobne zdania: „Już sama nie wiem, czy bardziej jestem wściekła, rozczarowana, czy po prostu mam wszystkiego dość”. Gniew, frustracja i poczucie winy często pojawiają się razem – jak emocjonalny węzeł, którego nie sposób od razu rozsupłać.

Z mojego doświadczenia wynika, że gniew jest jak wewnętrzny alarm. Zapala się, kiedy ktoś przekracza nasze granice albo dzieje się coś, co odbieramy jako niesprawiedliwość. To nie „zła emocja”, tylko informacja: „Tu coś jest nie tak, zareaguj”. Co ciekawe, gniew bardzo często przykrywa tzw. miękkie uczucia – strach, wstyd, bezradność. Daje poczucie mocy tam, gdzie w środku czujemy się mali i bezbronni. U mężczyzn bywa to szczególnie widoczne: wielu z nich uczy się reagować agresją na lęk, zamiast się do niego przyznać.

Frustracja zwykle rodzi się z bezsilności. Potrzeby są niezaspokojone, coś jest dla nas ważne, ale wciąż się nie udaje. W konfliktach często czujemy, że mówimy, prosimy, tłumaczymy – a po drugiej stronie ściana. To poczucie „uderzania głową w mur” potrafi być bardziej wyczerpujące niż sam gniew.

Poczucie winy bywa jeszcze bardziej podstępne. Może pojawić się wtedy, gdy faktycznie zrobimy coś raniącego, ale też wtedy, gdy bierzemy na siebie winę za wszystko, co złe w relacji. Zdarza się, że ktoś nas krzywdzi, a my i tak pytamy: „Może to ja przesadzam?”, „Może jestem zbyt wrażliwa?”. W konfliktach poczucie winy często miesza się z gniewem i frustracją – złościmy się na kogoś, a potem… na siebie, że w ogóle coś poczułyśmy.

Pamiętam jedną z konsultacji, kiedy kobieta powiedziała: „On mnie obraża, ja krzyczę, potem płaczę, a na końcu przepraszam… jego”. To bardzo obrazowo pokazuje, jak łatwo emocje potrafią się poplątać.

Dla mnie kluczowe jest jedno: te emocje nie są naszymi wrogami. One pokazują, że coś ważnego w relacji albo w naszym wnętrzu domaga się uwagi. Kiedy nauczymy się je czytać – zamiast się ich bać – konflikt przestaje być tylko polem bitwy, a zaczyna być też informacją o naszych granicach, potrzebach i schematach, które nosimy w sobie od lat.

Skutki nieopanowanego gniewu, frustracji i poczucia winy

Jeśli gniew, frustracja i poczucie winy wymkną się spod kontroli, potrafią po cichu przejąć stery nad całym życiem. Zaczynamy patrzeć na świat przez filtr „wszystko jest źle”, „to nie ma sensu”, „ze mną jest coś nie tak”. Samoocena spada, a my coraz częściej wycofujemy się z kontaktów z ludźmi, bo wszystko wydaje się zbyt męczące.

Wyrzuty sumienia i przewlekłe poczucie winy działają jak kwas – powoli wypalają energię, radość, motywację. Znam wiele historii kobiet, które latami „dźwigały” winę za dzieci, partnera, rodziców, pracę – aż w końcu przestały czuć cokolwiek poza zmęczeniem i zobojętnieniem. To prosta droga do wypalenia zawodowego i emocjonalnego.

Frustracja i tłumiony gniew rzadko po prostu znikają. Jeśli nie dajemy im bezpiecznego ujścia, zbierają się w ciele i psychice. Psychosomatyka zna ten scenariusz aż za dobrze: bóle głowy, żołądka, napięcie mięśni, problemy skórne. Destrukcyjne emocje potrafią osłabiać układ odpornościowy, a po ciężkiej kłótni wiele osób skarży się na bezsenność – ciało jest wykończone, ale głowa wciąż „przeżuwa” konflikt.

Z drugiej strony, niekontrolowane wybuchy gniewu niszczą relacje i kariery. Jedno zdanie rzucone w złości może cofnąć nas o lata pracy nad związkiem albo pozycją w zespole. Rozmawiałam kiedyś z menedżerką, która przyznała, że jej awans utknął właśnie dlatego, że „wszyscy wiedzą, że jak wybuchnę, to lepiej zejść mi z drogi”.

Przewlekłe poczucie winy bywa też powiązane z tzw. „cichym borderline” – to sytuacja, w której za każdą porażkę obwiniasz wyłącznie siebie, bez cienia krytycznej refleksji wobec otoczenia. To nie jest pokora, tylko powolne samounicestwianie – emocjonalne i społeczne.

Świadomość tych skutków nie po to, by się przestraszyć, ale po to, by w porę się zatrzymać. Emocje są naturalne. Klucz tkwi w tym, co z nimi robimy.

Gniew – od wroga do wewnętrznego alarmu

Gniew często wrzucamy do jednego worka ze złością, ale on ma inny kaliber. Jest nagły, intensywny, czasem wręcz „zalewa” ciało – serce przyspiesza, twarz się czerwieni, głos się podnosi. W konflikcie potrafi pojawić się w sekundę, zanim zdążymy pomyśleć, co właściwie się wydarzyło.

Widzę jednak, że gniew bardzo często przykrywa inne uczucia. Pod spodem bywa strach: „stracę tę relację”, „zostanę sama”, „znowu mnie odrzucą”. Bywa wstyd: „znowu nie dałam rady”, „jestem beznadziejna”. Dla wielu osób gniew jest łatwiejszy do zniesienia niż bezradność. Daje energię, mobilizuje. Dlatego tak chętnie się do niego uciekamy, nawet nieświadomie.

Psychologia mówi też o tym, że nasze reakcje w konflikcie mocno zależą od tego, jak wyglądały nasze pierwsze relacje – choćby więź z matką i wrodzony temperament. Jeśli jako dziecko doświadczałaś odrzucenia, krytyki albo przeciwnie – byłaś nagradzana za „bycie grzeczną” i niewyrażanie złości, możesz dziś reagować skrajnym tłumieniem gniewu albo jego gwałtownymi wybuchami. To nie jest „twoja wina”, tylko schemat, który się ukształtował.

Dla mnie gniew jest jak alarm przeciwpożarowy – nie krzyczy bez przyczyny. Sygnał brzmi mniej więcej tak: „Twoje granice zostały naruszone”, „dzieje się niesprawiedliwość”, „ktoś nie szanuje tego, co dla ciebie ważne”. Alarm nie oznacza, że od razu trzeba walić w ściany. Oznacza, że trzeba się zatrzymać i zobaczyć, gdzie jest źródło ognia.

Bardzo pomaga prosta rzecz: nazwanie emocji. Dosłownie, w głowie albo na głos: „Czuję gniew, bo przekroczono moje granice” albo „Czuję gniew, bo zlekceważono moją pracę”. Już samo to zmniejsza intensywność reakcji – przechodzisz z trybu „działanie automatyczne” w tryb „świadoma reakcja”.

Drugi krok to akceptacja. Zamiast mówić sobie „nie powinnam się złościć”, można spróbować przyjąć tę emocję jak… psa, który warczy. Jeśli będziesz go ignorować albo kopać, może ugryźć. Jeśli się odwrócisz i udasz, że go nie ma – też. Ale jeśli na niego spojrzysz, zauważysz, co go sprowokowało, często przestaje warczeć, bo został dostrzeżony.

Trzeci element to zrozumienie, co dokładnie nas uruchomiło. Czy chodzi o brak szacunku? O niesprawiedliwy podział obowiązków? O stary schemat z dzieciństwa („nigdy nie jestem wystarczająca”)? Im lepiej nazwiesz wyzwalacz, tym łatwiej skierować energię gniewu w konstruktywną stronę – na przykład rozmowę o granicach, zmianę decyzji, postawienie sobie nowego celu.

W momentach największego napięcia korzystam z technik oddechowych. Trzy spokojne, głębokie wdechy i wydechy często wystarczają, żeby mózg dostał sygnał: „nie ma zagrożenia życia, możesz wrócić do myślenia”. Mindfulness – uważne bycie przy tym, co się dzieje w ciele i głowie, bez oceniania – dodatkowo pomaga nie dać się porwać emocji.

Kiedyś, podczas rodzinnej awantury przy świątecznym stole, sama złapałam się na tym, że mam ochotę wybuchnąć. Zamiast tego wyszłam na balkon, oparłam się o poręcz i w myślach powiedziałam: „Jestem wściekła, bo znowu zostałam w tej samej roli, co 10 lat temu”. To jedno zdanie zmieniło sposób, w jaki wróciłam do stołu i dalej rozmawiałam.

⚡ PRO TIP: jeśli czujesz, że gniew zalewa cię tak często, że tracisz nad sobą kontrolę, terapia – szczególnie poznawczo‑behawioralna – może pomóc zrozumieć, jakie myśli i schematy stoją za tą reakcją. Gniew można oswoić.

Frustracja – kiedy ciągle napotykasz mur

Frustracja to emocja, która rzadko robi wokół siebie dużo hałasu, ale potrafi skutecznie psuć codzienność. Pojawia się, gdy ważne potrzeby – bliskości, szacunku, odpoczynku, poczucia wpływu – są uporczywie niezaspokojone. W relacjach to może być sytuacja, w której po raz setny prosisz o pomoc, rozmowę, zmianę zachowania… i nic się nie zmienia.

Zauważam, że frustracja w konfliktach rzadko dotyczy tylko „tu i teraz”. Bardzo często odzywają się w niej wcześniejsze doświadczenia – to, jak traktowali nas rodzice, nauczyciele, pierwsi partnerzy. Jeśli jako dziecko czułaś się ignorowana, niewysłuchana, to każda sytuacja, w której ktoś „machnie ręką” na twoje potrzeby, będzie paliwem dla frustracji. Nasz mózg automatycznie łączy teraźniejszość z przeszłością, nawet jeśli świadomie tego nie widzimy.

Frustracja to też emocja bardzo „fizyczna”. Ciało jest napięte, sen się pogarsza, koncentracja spada. Długotrwałe życie w takim napięciu osłabia odporność i dosłownie wysysa z nas siły witalne. Po konflikcie wiele kobiet opowiada mi, że mimo braku fizycznego wysiłku czują się tak, jakby przebiegły maraton.

Część osób próbuje wtedy uciec w szybkie „rozwiązania emocjonalne” – alkohol, jedzenie, nadmierne zakupy. To często nie jest ucieczka przed realnym problemem, tylko przed własnymi emocjami: gniewem, poczuciem straty, żalem. Uzależnienia bardzo często zaczynają się właśnie w ten sposób: jako sposób, by nic nie czuć, gdy w środku kipi miks złości, smutku i ulgi.

W pracy nad frustracją bardzo pomaga akceptacja tego, co czujesz. Nie chodzi o pogodzenie się z każdą sytuacją, ale o przyznanie przed sobą: „Tak, jestem wściekła, zmęczona, mam dość”. Bez tego pierwszego kroku trudno szukać rozwiązań.

Techniki relaksacyjne – medytacja, wizualizacje, nawet 10 minut spokojnego leżenia z zamkniętymi oczami – to nie jest „fanaberia”, tylko sposób, by układ nerwowy trochę odpuścił. Ruch działa podobnie: spacer, joga, pływanie pomagają rozładować napięcie, które kumuluje się w ciele.

Pamiętam kobietę, która po latach życia w wysokim stresie zaczęła budzić się każdej nocy o 3:00. Nie mogła zasnąć, przewracała w głowie wszystkie konflikty z ostatnich miesięcy. Dopiero kiedy zaczęła świadomie pracować z frustracją – zamiast ją zaciskać w zębach – problemy ze snem zaczęły ustępować.

Poczucie winy – kiedy pomaga, a kiedy rani

Poczucie winy ma złą prasę, a tymczasem w zdrowej dawce bywa bardzo potrzebne. Jeśli kogoś zraniłyśmy, podniosłyśmy głos, zlekceważyłyśmy czyjąś potrzebę – ta emocja może zmotywować do przeproszenia, naprawienia sytuacji, nauczenia się czegoś o sobie. To poczucie winy „konstruktywne”: odnosi się do konkretnego zdarzenia, nie do całej naszej wartości jako człowieka.

Problem zaczyna się wtedy, gdy poczucie winy staje się przewlekłe i nieproporcjonalne. Obwiniasz się za cudze emocje, za decyzje innych, za sytuacje, na które realnie nie masz wpływu. Każdy konflikt kończy się w twojej głowie jednym wnioskiem: „To moja wina”. To już nie jest zdrowa odpowiedzialność, tylko wewnętrzny krytyk w wersji turbo.

Ten wewnętrzny krytyk potrafi być bezlitosny: wyolbrzymia błędy, ignoruje okoliczności, nakłada nierealne wymagania. Zdarza się, że taka przewlekła, wszechobecna wina wiąże się z tzw. „cichym borderline”: na zewnątrz jesteś spokojna, uśmiechnięta, „ogarnięta”, a w środku wszystko, co złe, kierujesz przeciwko sobie. Porażka w pracy? „Jestem beznadziejna”. Konflikt w związku? „To ja jestem problemem”.

W sytuacjach straty – rozstania, śmierci bliskiej osoby, utraty pracy – poczucie winy często miesza się z innymi emocjami: złością, ulgą, odrętwieniem. To normalne, że po toksycznym związku możesz jednocześnie czuć wściekłość, że musiałaś tyle znieść, i ulgę, że to koniec. Problem w tym, że wiele kobiet natychmiast karze się za tę ulgę, mówiąc: „Nie powinnam tak czuć”.

Kluczowe staje się wtedy rozróżnienie faktów od interpretacji. Fakt brzmi na przykład: „Podniosłam głos na partnera”. Interpretacja wewnętrznego krytyka: „Jestem złą partnerką, nikt normalny tak nie reaguje, wszystko psuję”. Bez tego rozróżnienia łatwo ugrzęznąć w poczuciu winy, które zamiast prowadzić do zmiany, prowadzi do paraliżu i izolacji.

Kiedyś, po trudnej rozmowie z bliską osobą, przez kilka dni analizowałam każdą swoją wypowiedź. Aż w końcu zadałam sobie pytanie, które bardzo polecam: „Gdyby to moja przyjaciółka zachowała się tak jak ja – czy też nazwałabym ją potworem, czy powiedziałabym: miałaś prawo być zdenerwowana?”. Odpowiedź była oczywista.

Jak wybaczyć sobie po konflikcie

Wybaczenie sobie to często najtrudniejszy etap po konflikcie. Wiele z nas potrafi przeprosić, naprawić relację, ale w środku wciąż nosi etykietę: „Ta, która zawaliła”. To trochę tak, jakbyśmy na zewnątrz posprzątały pokój, a w głowie dalej siedziały w bałaganie.

Pierwszym krokiem jest przyjęcie, że jesteśmy ludźmi – z emocjami, impulsami, ograniczeniami. Samoakceptacja nie oznacza usprawiedliwiania wszystkiego, co robimy. Oznacza zgodę na to, że nawet najlepsza, najbardziej świadoma osoba ma momenty, w których reaguje z lęku, zmęczenia, przeciążenia. Bez tej podstawy bardzo trudno wybaczyć sobie szorstkie słowo czy nieudane zachowanie.

Drugim elementem jest spojrzenie na sytuację możliwie obiektywnie. Co naprawdę się wydarzyło? Co powiedziałaś ty, co powiedziała druga strona? Jakie były okoliczności? Sama często zachęcam kobiety, by opowiedziały mi konflikt jak scenę z filmu – bez ocen, tylko fakty. To ćwiczenie pomaga oddzielić realną odpowiedzialność od tego, co dopisał wewnętrzny krytyk.

Ogromną rolę odgrywa też wsparcie innych ludzi. Rozmowa z kimś, kto potrafi wysłuchać bez oceniania, często działa jak wyjęcie głowy spod wody. Bliska osoba może dać ci inną perspektywę, podważyć najbardziej surowe osądy, przypomnieć, że jesteś czymś więcej niż jednym zachowaniem.

Konstruktywne przepraszanie to kolejny ważny krok. Chodzi o spokojne uznanie faktów: „Krzyknęłam, to było raniące, jest mi przykro” – bez użalania się nad sobą i bez zrzucania winy na drugą stronę. Taka rozmowa oczyszcza atmosferę i pozwala relacji przepłynąć dalej.

I wreszcie – granice. Wybaczenie sobie nie oznacza, że masz teraz brać na siebie odpowiedzialność za wszystko. Czasem w konflikcie naprawdę zawiniły obie strony. Czasem ktoś przekroczył twoje granice, a ty po prostu zareagowałaś ostro, bo to był już dziesiąty raz. Uczenie się mówić „nie”, stawiać jasne granice i chronić swoje emocje zmniejsza ryzyko przyszłych wybuchów i spięć.

Pamiętam moment, w którym sama po dużej kłótni powiedziałam do siebie: „Zachowałam się nie tak, jak chciałam – ale to nie przekreśla tego, kim jestem jako człowiek”. To była mała wewnętrzna rewolucja.

Praktyczne sposoby radzenia sobie z gniewem, frustracją i poczuciem winy

Praca z trudnymi emocjami nie polega na tym, żeby „nic nie czuć”. Chodzi raczej o to, żeby czuć świadomie i mieć wpływ na to, co z tym dalej robimy.

Dla mnie podstawą jest świadome nazywanie emocji. Zamiast ogólnego „jestem wściekła” możesz powiedzieć sobie: „Czuję gniew, bo zlekceważono mój czas” albo „Czuję frustrację, bo kolejny raz zostałam sama z obowiązkami”. Nazwanie emocji i powodu jej pojawienia się działa jak włączenie światła w ciemnym pokoju – widać, gdzie stoisz.

Drugi krok to zgoda na to, że emocja jest. Bez natychmiastowego kombinowania, jak ją „zgasić”. Można ją obserwować jak fale na morzu: przypływa, osiąga szczyt, odpływa. Ta uważna obserwacja – bez ocen „nie powinnam tak czuć” – jest jednym z fundamentów mindfulness. Emocja wtedy staje się czymś, co masz, a nie czymś, czym jesteś.

Pomaga metafora psa, o której wspominałam przy gniewie. Emocja to pies, który warczy – kiedy ją zauważasz, przestaje być tak groźna. Nie musisz jej natychmiast „wyprowadzać z domu”, możesz po prostu zobaczyć: „O, jest. Zobaczmy, o co jej chodzi”.

Techniki oddechowe to świetne narzędzie na sytuacje „tu i teraz”. Kilka powolnych, głębokich wdechów i wydechów przez nos aktywuje układ nerwowy odpowiedzialny za uspokojenie. Często polecam kobietom prostą zasadę: zanim coś powiesz w gniewie – zrób trzy oddechy.

Ruch i zdrowy styl życia to nie są dodatki „jak się uda”. Emocje mieszkają w ciele. Regularna aktywność fizyczna – niekoniecznie siłownia, może być taniec w salonie, energiczny spacer, rower – pomaga rozładować skumulowaną energię gniewu i frustracji. Odpowiedni sen i jedzenie wspierają układ nerwowy, który ma wtedy większe zasoby, by poradzić sobie z napięciem.

Psychoterapia poznawczo‑behawioralna bywa ogromnym wsparciem, gdy emocje zbyt często wymykają się spod kontroli albo kiedy poczucie winy stało się tłem twojego życia. W terapii można prześledzić schematy myślenia („to zawsze moja wina”, „nic nie mam prawa czuć”), nauczyć się je kwestionować i tworzyć nowe, bardziej wspierające.

Rozmawiałam kiedyś z kobietą, która po kilku miesiącach terapii powiedziała: „Pierwszy raz w życiu w nerwowej sytuacji nie wybuchłam ani nie uciekłam. Zostałam, oddychałam i powiedziałam, co czuję”. To jest dokładnie ten rodzaj zmiany, o jaki mi chodzi, kiedy mówię o pracy z emocjami.

Kiedy sięgnąć po pomoc specjalisty

Są takie momenty, kiedy samodzielne radzenie sobie z emocjami przestaje wystarczać. Gniew wybucha z byle powodu, frustracja nie opuszcza cię tygodniami, poczucie winy jest jak szum, który nie cichnie ani w dzień, ani w nocy. Zaczynasz unikać ludzi, relacje się komplikują, praca już nie cieszy, a życie przypomina bardziej przetrwanie niż codzienność.

To właśnie wtedy sygnał „poradzę sobie sama” może bardziej szkodzić niż wspierać. Psycholog czy psychoterapeuta nie zabiorą ci emocji, ale pomogą je zrozumieć, nazwać i oswoić. Wspólnie można przyjrzeć się stylowi więzi z dzieciństwa, schematom myślenia, sposobowi reagowania w konflikcie. To trochę jak nauczenie się nowego języka – języka własnych emocji.

Nowoczesne formy terapii, takie jak terapia poznawczo‑behawioralna czy podejścia wykorzystujące mindfulness, są nastawione na konkret: uczysz się narzędzi, które możesz stosować w codziennym życiu. Praca z samowspółczuciem pomaga uciszyć wewnętrznego krytyka, który tak skutecznie podsyca poczucie winy i wstydu.

Szczególnie zachęcam do sięgnięcia po pomoc, gdy widzisz u siebie tendencję do izolowania się, nasilonego lęku, objawów depresyjnych, problemów psychosomatycznych (ciągłe bóle, napięcia, problemy ze snem) albo myśli typu „bez sensu”, „jestem do niczego”. To są sygnały, że układ nerwowy jest przeciążony.

W takich miejscach jak Praga‑Południe działają sprawdzone ośrodki, m.in. Gabinet Psychoterapii Open Mind czy MindHealth, gdzie można znaleźć specjalistów pracujących z gniewem, frustracją, poczuciem winy i konsekwencjami przewlekłego stresu. To jest inwestycja w siebie, która realnie zmienia jakość życia.

Pamiętam kobietę, która przyszła na terapię, mówiąc: „Przyszłam, bo boję się, że moje dzieci zapamiętają mnie tylko krzyczącą albo wiecznie zmęczoną”. Po roku pracy opowiadała o zupełnie innych scenach z domu.

Co wiemy o gniewie, frustracji i winie – a czego jeszcze nie

Od lat zajmuję się tym tematem zawodowo i prywatnie, i wciąż widzę jedno: emocje mają na nas ogromny wpływ, ale w wielu obszarach brakuje twardych danych. Wiemy, że tłumiony gniew podnosi ryzyko depresji i zaburzeń lękowych, że przewlekłe poczucie winy i wstyd sprzyjają izolacji społecznej i wypaleniu zawodowemu. Wiemy też, że ćwiczenia samowspółczucia i praca nad schematami myślenia zmniejszają napięcie emocjonalne.

Nie mamy jednak dokładnych statystyk, ilu Polaków żyje z chronicznym gniewem, ile osób cierpi na przewlekłe poczucie winy, ile z nich korzysta z terapii i jak często kończy się ona sukcesem w liczbach. Paradoksalnie – brak precyzyjnych danych nie zmienia faktu, że skutki tych emocji widzimy na co dzień: w gabinetach, domach, miejscach pracy.

Podsumowuje to tabela, która zestawia to, co już wiemy, z tym, czego nadal brakuje w badaniach:

Dla mnie najważniejsze jest to, co możesz zrobić tu i teraz, niezależnie od statystyk: zauważyć swoje emocje, nazwać je, dać sobie prawo do tego, co czujesz i – gdy trzeba – poprosić o wsparcie.

Najczęstsze pytania, które słyszę od kobiet

Jak odróżnić realną winę od nadmiernej?
Pomaga jedno proste pytanie: „Na ile miałam realny wpływ na tę sytuację?”. Realna wina odnosi się do konkretnych działań – powiedziałaś coś raniącego, nie dotrzymałaś słowa, zaniedbałaś ważną sprawę. Możesz wtedy nazwać fakt, przeprosić, spróbować naprawić. Nadmierne poczucie winy pojawia się, gdy obwiniasz się za cudze emocje, decyzje innych ludzi albo okoliczności całkowicie poza twoją kontrolą. Jeśli myśl „to moja wina” pojawia się zawsze i wszędzie – to już sygnał, że mówi raczej wewnętrzny krytyk niż zdrowa odpowiedzialność.

Jak szybko opanować gniew lub frustrację w konflikcie?
Najprostszy zestaw „na już” to: stop, oddech, dystans. Zatrzymujesz się – dosłownie, możesz powiedzieć: „Potrzebuję chwili przerwy”. Robisz kilka spokojnych, głębokich wdechów i wydechów. Dajesz sobie fizyczny dystans – wychodzisz do innego pokoju, na balkon, do łazienki. W tym czasie możesz nazwać to, co czujesz („jestem wściekła, bo…”), zidentyfikować wyzwalacz (brak szacunku? niesprawiedliwość?) i dopiero wtedy wracać do rozmowy, skupiając się na rozwiązaniu, a nie na tym, żeby „wygrać”.

Czy poczucie winy zawsze szkodzi?
Nie. Samo w sobie jest neutralne – wszystko zależy od tego, jak je przeżywasz i co z niego wynika. Umiarkowane, konkretne poczucie winy może być kompasem: pokazuje, gdzie przekroczyłaś własne wartości, gdzie potrzebne są zmiany, przeprosiny, refleksja. Szkodliwe staje się wtedy, gdy jest stałym tłem („zawsze coś robię źle”), prowadzi do samobiczowania, podcina samoocenę i nie prowadzi do żadnego konstruktywnego działania. Jeśli poczucie winy nie inspiruje cię do zmiany, tylko ciągnie w dół – to znak, że potrzebuje twojej uwagi, a czasem także wsparcia specjalisty.

Na koniec zostawię ci jedną myśl, która często towarzyszy mi w pracy z kobietami: emocje nie są po to, by cię zniszczyć. Są po to, by ci coś o tobie opowiedzieć. Im bardziej nauczysz się ich słuchać – zamiast je tłumić lub wybuchać – tym spokojniej przejdziesz przez kolejny konflikt, nawet jeśli on sam będzie trudny.